جاى ترديد نيست كه برخى از مسائل مهم فلسفه را حكماى قبل از صدر المتألهين به طور ابهام و اجمال ذكر كرده‌اند و از بحث تفصيلى آن عاجز بوده‌اند ، براى آن كه اصول و قواعدى را كه تحقيق آن مباحث متوقف بر آن اصول و قواعد بوده است بررسى نكرده بوده‌اند ، مثل كثيرى از مباحث نفس از قبيل اثبات تجرد برزخى خيال و تجسم اعمال و اثبات تجرد ساير قواى مربوطه به غيب نفس و مسألهء معاد و كيفيت برزخ و احوالات بعد از موت و كيفيت وجود صراط و وقوف بين « يدى الله » و معنى اعراف و كيفيت بهشت و دوزخ و غير اينها از مسائل ؛ تحقيق اين مباحث توقف به مسألهء اصالت وجود ، تشكيك خاصى و حركت در جوهر و اتحاد عاقل و معقول و مباحث مهم ديگر دارد [ 1 ] كه تحقيق و